نخجوان

نخجوان شهری در جمهوری آذربایجان که پایتخت جمهوری خود مختار نخجوان است. این شهر در میسر راه آهن باکو- ایران واقع شده و محل تلاقی راههای اتومبیل رو منطقه است.

 فرودگاه شهر در دشت «نخجوان» در ساحل رود ارس واقع شده است. فاصله ی این شهر از باکو پایتخت آذربایجان، 536 کیلومتر است.
نخجوان یکی از شهرهای مهم قدیم منطقه است و تاریخ بنای شهر تاکنون بطور دقیق معین نشده است. در نتیجه کاوشهای باستان شناسی، اشیاء مربوط به هزاره ی دوم تا اول پیش از میلاد، بدست آمده است. موجودیت شهر در قبل از میلاد معلوم است.
نخجوان که بر سر راه تجاری قدیم قرار دارد. در ترکیب دولت آتروپاتن قرار داشت. از قرن سوم میلادی که تحت حکومت ساسانیان قرار داشت. توسط مرزبانان اداره میشد و پادگان نظامی ساسانیان آنجا بود. در اوایل قرون وسطی، شهر نخجوان که مرکز تجارت و شهرنشینی بود. با شهرهای ممالک آسیای صغیر، گرجستان و ارمنستان از یک سو و بنادر دریای سیاه از دیگر سو، روابط تجاری داشت.
در قرن ششم میلادی، ساسانیان در نخجوان ضرابخانه ای داشتند که از قدیمی ترین ضرابخانه های منطقه بود. در این ضرابخانه، سکه های نقره ای که با خط پهلوی بر روی آن «ناخج» نقش میشد، ضرب شده است.
در زمان جنگ ایران و بیزانس (روم شرقی)، در 625 میلادی امپراتور روم شرقی (هرراکلیوس دوم) نخجوان را ویران کرد. شهر پس از بازسازی، در سال 645 میلادی بدست سپاه اسلام فتح شد. در سال 656 میلادی، در نزدیکی های نخجوان بین سپاهیان خلیفه و امپراتور روم،‌ جنگی درگرفت.
شهر نخجوان که یکی از مراکز مهم ایستادگی اعراب در مقابل امپراتور روم بود، به مرکز نگهداری قشون تبدیل شده بود. جنبش خرمدینان علیه ظلم خوانین محلی و سپاهیان خلیفه، در نخجوان نیز گسترش یافته بود.
در 1064 میلادی، شهر بدست سلجوقیان افتاد. در این دوره جانشینان سلجوقیان در آذربایجان، نخجوان را به عنوان نقطه ای برای اقامت برگزیدند. در دهه های 30 تا 70 قرن دوازدهم میلادی، اصلی ترین محل استقرار ایلدگزها بشمار میرفت. نخجوان در دوره ی حکومت ایلدگزها، بسیار گسترش یافته و آباد شده بود. در قرن 12 میلادی در نخجوان بین 15 تا 200 هزار نفر زندگی میکردند. شهر به مرکز تجارت و صناعت تبدیل شده و در آن سفالگری، بافندگی، قالیبافی، زرگری و غیره چشمگیری داشتند. قالی و زیلو کیفیتی بسیار بالا یافته می شد و پارچه های ابریشمی، ظروف شیشه ای و سفالی و مصنوعات چوبی از دیگر مصنوعات شهربود در قرن 12 میلادی، «مکتب معماری نخجوان» گسترش ویژه ای داشت.
شهر نخجوان از مراکز گسترش یافته ی صنعتی در آذربایجان است. صنایع این شهر اساسا” در زمان حکومت شوراها بوجود آمده است. در صنایع غذائی میتوان از مجتمع گوشت، کارخانجات آرد، نوشابه سازی، تولید مشروبات بویژه شراب، نام برد. صنایع الکترونیکی، صنایع مصالح ساختمانی، مجتمع صنایع ساختمانی، کارخانجات آجر ماشینی وتولید تیرچه و بلوک در بر می گیرند. موسسه ای صنایع مبل سازی، کارخانجات تولید ظروف فلزی و شیشه ای و صنایع آموزشی از دیگر صنایع مستقر در این شهر هستند. کارخانه ی قالیبافی وکارخانه ی خانه سازی نیز اخیرا” در این شهر تاسیس شده است.
معماری: نخجوان در قرون وسطی سیستم دفاعی قلعه ای و بناها و آثار معماری با عظمتی داتش. در دوران حکومت ایلدگزها، پس از این که اقامتگاه و محل استقرار نیروهای نظامی شد گسترش یافته و تا اطراف رود ارس ادامه یافت و با احداث پل بر روی ارس، با راه های تجاری مهم ارتباط برقرار کرد.
در زمینه معماری، با سرپرستی معمار معروف آذربایجانی «عجمی نخجوانی» زیارتگاه کنونی «مومنه خاتون» به مرکز معماری تبدیل شده بود. به مرکز معماری تبدیل شده بود. در این مرکز، کاخ ایلدگزها، مسجد جامع، مدرسه ی بزرگ، دولتخانه (مربوط به قرن 12 میلادی)، مقبره مومنه خاتون (سال 1186 میلادی)، طاق دو مناره و تعدادی آثار دیگر،‌ ساخته شده اند. در شهر، خانه های 3 و 4 طبقه، کاخ های اشرافی، مساجد بسیار و حمام های ارزشمندی وجود داشته است. از یادگارهای آن دوران که تاکنون محافظت شده و بدست ما رسیده است میتوان از مجتمع امامزاده و مقبره ای در نزدیکی آن مربوط به «یوسف بن قیصر»، «سرداب» (مربوط به قرن 14م) و تعدادی دیگر نام برد.
آکادمی علوم آذربایجان در نخجوان شعبه دارد. در این شهر انستیتوی تربیت معلم،‌ پلی تکنیک، مدرسه ی طب،‌ مرکز آموزش متوسطه ی، موزه تاریخ، موزه ی ادبیات و تئاتر، درام و موسیقی بنام جلیل محمد قلیزاده فعالیت دارند.
در کنار رودخانه ای واقع بود که از فاضل آب رودهائی تشکیل میشد که از روستاهای کش می گذشتند. دارالاماره کنار این رودخانه در موضع معروف به سرپل واقع بود زندان هم به دارالاماره متصل بود و مسجد و مصلی در محله دروازه بخاریه بودند. مقدسی فراوانی و خوبی انگور نخشب را ستوده و از بازارهای نیکوی آنجا سخن رانده است.
نخشب کشت زارهای خرم و بوستان های بسیار داشت. اما برخلاف کش فاقد دهکده های فراوان و توابع مهم بود. نخشب در تاریخ به این جهت مشهور است که زادگاه مقنع، پیغمبر خراسان که در نیمه دوم قرن هجری ظهور کرد، می باشد. این مرد چیزی شبیه ماه از چاهی در داخل شهر نخشب بیرون می آورد که مانند ماه آسمان تابنده بود و مردم را به شگفت می آورد.
ایرانیان این مرد (ماه سازنده) لقب داده بودند و پیروان او چندین سال با سپاهیان مهدی عباسی خلیفه وقت جنگیدند. پس از آمدن مغول ها در قرن هفتم کپک خان در دو فرسخی شهر کهنه نخشب قصری برای خود ساخت و چون در زبان مغولی قصر را توشی گویند ربضی را که در پیرامون این قصر بود نیز توشی گفتند و این مکان جای نخشب کهنه را گرفت. ابن بطوطه که در اوایل قرن هشتم به توشی وارد شده در وصف آن گوید:
شهرکی است در میان باغها و بوستانها. در پایان این قرن امیرتیمور که مکرر زمستان ها را در قرشی می گذرانید نزدیک آن قلعه ای بنا کرد.
نزدیک نخشب در قرن چهارم و بعد از آن دو شهر وجود داشت که هر دو دارای مسجد جامع بودند. شهر کوچکتر را بزده یا بزدوه می گفتند و آن قلعه ای مستحکم داشت. و در شش فرسخی باختر نخشب سرراه بخارا واقع بود. شهر دیگر که بزرگتر بود کسبه نامیده میشد و در چهار فرسخی نخشب سرراه بخارا جای داشت.
شهری کهن در آسیای میانه که امروزه مرکز ولایتی بنام قشقه دریا در جمهوری ازبکستان است. جغرافیادانان عرب آنرا نسف خوانده اند. اما شکل درست تلفظ آن نخشب است. نخشب در جنوب خاوری بخارا و تقریبا“ در جنوب باختری سمرقند نهاده است. مولف حدود العالم آن را شهری بسیار نعمت و آبادان و با کشت و برز بسیارگفته و از رودخانه ای یاد کرده که از میان آن می گذرند.
نخشب دو روستای بزرگ داشته که یکی بزده و دیگری کسبه خوانده میشده و روستاهای آن حتی از خود شهر نیز بزرگتر بوده اند. به نوشته اصطخری تنها رودخانه ای که در نخشب جاری بوده. در تابستان خشک میشده.

 

عضویت

کاربران آنلاین

ما 21 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

مجوزهای برگزاری تور

   شماره مجوزه:3586/090706073                                                                                                                                                                                                                                                                                             
                                                                                                                                                                                                              شماره مجوز:22065- 126